Skip to content

فیزیک

امواج گرانشی: شنیدن صدای کیهان

پارس دانش:یک نوسان فزاینده، ابتدا با بسامد ۳۵ هرتز، و سپس در چشم‌به‌هم‌زدنی در آستانه ۲۵۰ هرتز؛ سپس اغتشاشی ضعیف، و در نهایت سکوت. همه، ظرف مدّت تنها ۲۵ صدم ثانیه. “آقایان و خانم‌ها، ما امواج گرانشی را کشف کردیم”. این خبری بود که دقیقاً یکصد و پنجاه روز بعد، در پنجشنبه‌شب گذشته، از زبان دیوید رایتس اعلام شد؛ مدیر عامل آزمایشگاه «تداخل‌سنج لیزری رصد امواج گرانشی»، LIGO. پنجره‌ای جدید به روی جهان گشوده شده بود؛ پنجره‌ای که به گفته اریک کاتساوونیدس، از اعضای هیأت علمی LIGO، پایان “عصر سینمای صامت گیتی” را رقم زد.

بیشتر…

مشتری، سرنخی برای کشف حقایق پیدایش منظومه شمسی

پارس دانش:در شامگاه هفتم ژانویه ۱۶۱۰ که گالیله برای نخستین بار پی به وجود (به قول او) “سه ستاره ثابت و کاملاً نامرئی از بابت ریز بودن‌شان” در اطراف سیاره مشتری برد، و طی چند شب آتی هم متوجّه شد که این “ستاره‌ها” در واقع نسبت به مشتری متحرّک‌اند و به دور آن می‌چرخند و شکاف ترمیم‌ناپذیری برای نظریه  زمین‌-مرکزی   پدید آمد. برای نخستین بار مرکز ثقلی به غیر از زمین یافت شده بود که اجرامی به غیر از سیاراتِ شناخته‌شده به گرد آن می‌چرخیدند

بیشتر…

توپولوژی Topology

پارس دانش :ماجرای تدوین شاخه توپولوژی، ما را به سیاحت شهر روسی ِ کالینینگراد خواهد برد؛ شهری که در قرن هجدهم جزو متعلقّات پروس (نام سابق آلمان)  بود و تحت عنوان کونیگسبرگ شناخته می‌شد. این شهر به واسطه مسیر رودخانه پرگل، به چهار خشکی مجزّا تقسیم شده است، که در آن دوران با هفت پل به یکدیگر متّصل شده بودند. پیاده‌روی‌‌های معمول یکشنبه‌های اهالی کونیگسبرگ در سطح شهر و عبور پیاپی‌شان از این پل‌ها، این سؤالِ ساده و پرتکرار آن‌ موقع‌شان بود که:

بیشتر…

سیاره زحل ازنگاه فضاپیمای کاسینی

پارس دانش :سرانجام سفر پرماجرای فضاپیمای کاسینی به منظومه زحل و اقمارش، پس از گذشت بیست سال، با ورودی مرگبار به جو فوقانی زحل خاتمه یافت. این «پایان باشکوه» از قضا مصادف بود با سیصد و پنجمین سالمرگ جیووانی کاسینی، کاشف چهار قمر زحل و دانشمندی که نامش بر این مأموریت تهورآمیز فضایی جاودانه شد.در این مقاله از دریچه گلچینی از عکس‌های خاطره‌انگیز کاسینی نگاهی داریم به شماری از برجسته‌ترین دستاوردهای این کاوشگر بین‌المللی طی سیزده سال حضور مستمر در مدار زحل.

بیشتر…

در جستجوی حیات در سیاره ی Proxima-B

سیاره‌ای سنگی در مدار نزدیکترین ستاره به خورشید زمین پیدا شده که به شکل نظری می‌تواند آب داشته باشد و برخی از اشکال حیات را بر سطح آن پیدا کرد.پژوهش‌گران «رصدخانه جنوبی اروپا» (European Southern Observatory) در مقاله‌ای علمی که  در ژورنال «نیچر» منتشر کردند نوشته‌اند که این سیاره جدید که به طور بالقوه می‌تواند حامی حیات باشد و در واقع نزدیک‌ترین سیاره به منظومه خورشیدی ماست که تاکنون کشف‌شده و چنین خاصیتی دارد.این پروژه که با شرکت پژوهش‌گران اخترفیزیک

بیشتر…

محاسبه گران هاروارد

پارس دانش :

۱.۱ آنی جامپ کانُن: واضع رده‌بندی طیفی ستارگان امروزه می‌توان ویژگی‌های فیزیکی اکثریت قریب به اتفاق ستارگان (اعم از سن، جرم، دمای سطحی، ابعاد، و درخشندگی ذاتی آن‌ها) را در فقط یک شناسهْ خلاصه کرد: رده طیفی. به عنوان نمونه، خورشید در رده طیفی G جای می‌گیرد. ستارگان این رده، رنگی متمایل به زرد، جرمی در حدفاصل ۰.۸ تا ۱.۲ برابر خورشید، دمای سطحی‌ای از مرتبه ۵۳۰۰ تا ۶۰۰۰ درجه سانتیگراد، و عمری در حدود ۱۰ میلیارد سال دارند، و انرژی خود را نیز از مکانیسم همجوشی هیدروژن به هلیوم تأمین می‌کنند.

بیشتر…

دکتر علی جوان و ساخت اولین لیزر

پارس دانش :دوشنبه، ۲۲ شهریورماه ۱۳۹۵ جامعه فیزیک جهان یکی از چهره‌های پیشگام خود، دکتر علی جوان (۱۳۹۵-۱۳۰۵) را از دست داد؛ ایده‌پرداز نخستین انواع عملیاتی فناوری لیزر، و از مبدعان لیزر هلیوم-نئونی که رفته‌رفته به خاستگاهی برای شبکه‌های فیبر نوری، به‌عنوان زیرساخت کنونی مخابرات و اینترنت بدل شد. جوان، متولّد ۱۳۰۵ تهران از والدینی تبریزی، دانش‌آموخته رشته فیزیک در دانشگاه کلمبیای نیویورک، و استاد بازنشسته دانشگاه MIT بود، که در سال ۱۹۹۳، جایزه معتبر آلبرت اینشتین را از آن خود.

بیشتر…

سد شکن ریاضیات

پارس دانش :مریم میرزاخانی، متولد ۱۳۵۶ تهران و دانش‌آموخته رشته ریاضیات محض از دانشگاه‌های شریف و هاروارد، همچنین برنده مدال طلای المپیاد جهانی ریاضیات در سال‌های ۱۹۹۴ (هنگ‌کنگ) و ۱۹۹۵ (کانادا) هم بوده است. در سال ۲۰۱۳ نیز او موفق به دریافت جایزه روث لایتل سَتر(Ruth Lyttle Satter)  از طرف انجمن ریاضیات آمریکا شد؛ جایزه‌ای که هر دو سال یک‌بار، به زنان ریاضیدانی اعطاء می‌شود که طی شش سال گذشته دستاوردهای حائز اهمیتی را برای این رشته به ارمغان داشته‌اند.

بیشتر…

نقشه ی جدید کهکشان راه شیری

پارس دانش: گروهی از ستاره‌شناسان موفق شده‌اند نقشه کهکشان راه شیری با ۲۱۹ میلیون ستاره ترسیم کنند و به این ترتیب کامل‌ترین نقشه از قرص کهکشان ما را ارائه دهند.دانشمندان بر اساس داده‌هایی که بشر از راه شیری در اختیار دارد، این نقشه را با در نظر گرفتن جزئیات بسیار تهیه کرده‌اند. نقشه تازه راه شیری این امکان را فراهم آورده که ساختار قرص کهکشان ما از زوایای دیگری نیز قابل بررسی باشد. بیشتر…

۱۰معمای کیهان

پارس دانش:پیش از بیگ بنگ چه چیزی وجود داشت؟ پاسخ استاندارد اخترشناسان همیشه این بوده که این سوال بی معنی است، همانطور که معنایی ندارد بپرسیم در شمال قطب شمال چه چیزی وجود دارد. اما این رویکرد در حال تغییر است. اکنون نظریه های بسیاری مطرح می شوند که فرضشان نه تنها بر وجود زمانی پیش از بیگ بنگ بلکه بر وجود عالم های دیگر ( پیش از عالم ما ) استوار است.

بیشتر…